21 Mart 2012 Çarşamba

İnsanların hangi faaliyetleri yaşam alanlarını etkilemektedir bu yaşam alanlarının korunması için ne yapılmalı ?

1-İNSAN: İnsanların endüstriyel ve tarımsal etkinlikleri başta olmak üzere çeşitli faaliyetleri olumsuz sonuçlar doğurmakta, bitki ve hayvan dağılımını etkileyerek bitki dağılım kompozisyonunu değiştirmektedir. Hatta birçok canlının yok olması ve neslinin tükenmesine de neden olmaktadır. İnsanların yaptığı olumsuz etkilerin en önemlilerinden biri de orman tahribatıdır. Nüfus arştı ve şehirleşme de önemli etkiye sahip sonuçlar doğurmaktadır.

Tür kayıpları günümüzde geçmiş e nazaran 1000 ile 10.000 kat arası artmıştır. Ülkemizde kurulan medeniyetler Anadolu’da sürekli aşırı kullanma ile ormanları ve bazı diğer bitki örtülerini çok tahrip etmiştirler. Bunun sonucu olarak Akdeniz’de kızılçam ormanlarının yerini çalı toplulukları almış, İç ve Doğu Anadolu ormanlarının yerini bozkırlar almıştır. Orman sahalarının yol yapımı, sanayi hizmetine açılması, yerleşme alanlarına dönüştürülmesi ile bitki örtüleri yok olmaktadır. Ülkemizin % 73 ‘ü orman olması gerekirken bu alanların oranı tahriple % 26 ‘ya inmiştir. Anadolu’da 3000 yıldır orman tahribi vardır.

İç Anadolu’da – Karaçam—tahrip -meşe- tahrip- bozkır. Karadeniz’de -- orman – tahrip- çalı


Akdeniz’de Kızılçam -- “ -- maki -- “ -- garig
Otlak alanlarının aşırı ve erken otlatma nedeniyle bitki kaybı oluşmakta, hayvanların yemediği dikenli türler ortama hâkim olmaktadır.


2- DİĞER CANLILAR: Bitkiler arası rekabet: İnsanların doğal ortama müdahalesi ile ormanlar bozulmakta, fakir ortamda yağış ve sıcaklık isteği az arsız bitkiler ortama hâkim olmakta ve ortamın asıl unsuru bitkiler rekabeti kaybetmektedir.


Doğal Yaşam Alanlarının Korunması

Doğa, bitki ve hayvan türleriyle bir bütündür. Doğa örtüsünün değişimi edinildiğinde, öncelikle bu değişimin bitki ve hayvan türlerinin yok olması ile yakından bağlantılı olduğunu unutmamak gerekir. Çünkü, en küçüğünden en büyüğüne kadar (likenlerden, ağaçlara) bir çok bitki türü ve besinini bu bitkilerden sağlayan hayvan türleri (mikroorganizmalardan, ot oburlara kadar) bulunmaktadır.Herhangi bir bitki türünün çeşitli nedenlerle yok olması, beraberinde , o bitki türüyle beslenen hayvan türünün de yavaş yavaş yok olmasına, bu da zamanla doğa örtüsünün değişimine neden olmaktadır. Doğa örtüsünün değişimi, yapısı ve işlevi gereği çok geniş kapsamlı bir konudur. Doğa örtüsünün değişimi , temelde toprak değişiminden başka bir şey değildir. Bundan dolayı da toprağın verimsizleşmesine değinmek istiyorum. Yeşil alanların (yani ormanların) bilinçsizce yok edilmesi- Orman yangınları, arazi açmak için ağaçların kesilmesi vb. bir çok zarara neden olmaktadır. Bir kısmını şöyle sıralayabiliriz; ağaç kesimleri zamanla toprağın verimliliğinin azalmasına, su dengesinin bozulmasına, yüzeysel akışların fazlalaşmasına hatta nısbi ölçüde de olsa iklimin değişmesine neden olmaktadır-ki bu iklim değişlikliği günümüzde daha da belirgin bir duruma gelmiştir.- Verimli topraklar, ormanlar, çoğunlukla karayolu, demiryolu gibi yolların yapımı için, tarım arazisi veya yerleşim alanı açmak için tahrip olurlar. Ormanların veya yeşil alanların bulunduğu bol yağış alan yerlerde, ormanların zamanla yok olması sonucunda toprak gücünü yitirmekte, suyun ancak bir kısmını kendi bünyesine çekebilmektedir. Dolayısıyla yüzeysel akışlar fazlalaşmakta bu da erozyon sebep olmaktadır. Toprağın sürüklenmesi sonucunda ise yüzeydeki verimli toprak kaybolmakta zamanla verimsiz hale gelmektedir. Toprakların kendini yenilemesi, verimli hale gelebilmesi ise çok uzun zaman almaktadır. Yeşil alanların yok olduğu yerlerde zamanla iklim şartlarının da değiştiği dikkati çekmektedir. Ayrıca, kentlerdeki yeşil alanların hava kirliliğine neden olan kükürt-di-oksit bitkiler tarafından tutulmaktadır. Bitkilerin havaya bol miktarda oksijen verdikleri de bilinen gerçektir. Erozyonun sebep olduğu bir başka sorun ise; Baraj, gölet gibi su depolanan yerler, toprak sürüklenmesi sonucunda zamanla tortularla doldurarak, bu gibi yerlerin kullanım ömrünü yarı yarıya azaltmaktadır. Yeşil alanlardan başka, sulak alanların önemine bu alanların yok olması ile ortaya çıkacak olan sorunlara da kısaca değinelim Aşırı yağışlarda sulak alanlar fazla suyu tutarlar. Bitki örtüsünün ve sulak alanların tahrip olduğu yerlerde ise büyük sel felaketleri ve erozyonla karşılaşılmaktadır. Bu tip bölgeler aynı zamanda kaynak görevi de görürler. Yer altı suları ise bir çok açıdan önem taşımaktadır. Sulak bölgeler yüksek biyolojik etkinliklerinden dolayı nitrat ve fosfat kirlenmesini azaltır. Dolayısıyla ötrafikasyon(*) sorunu da önlenmiş olur. Ayrıca, organik atıklarda ayrışma hızı çok yüksek olduğundan sulak yerlerde zararsız hele getirilir. Çeşitli yerlerden suya eklenen tortular sulak alanlarda birikir Bu alanların veya bölgelerin tahribi zamanla bu tip olumlu yönlerin ortadan kalkmasına neden olur. Bütün bunların dışında ; gerek sanayi tesislerinin, gerek ise madenlerin çıkartılması sırasında, dışarıya bırakılan çeşitli atıklar suyu olduğu kadar toprağı da olumsuz yönde etkilemektedir. Çevreye bırakılan bu artıklar zamanla toprağın veriminin kaybolmasına ve kullanılmaz duruma gelmesine neden olmaktadır. Uzun yıllar boyunca insanın doğayı tükenmez bir hammadde kaynağı olarak görmesi ve bilinçsizce kullanması, bizim bu sorunlarla karşılaşmamıza sebep olmuştur. Bu bilinçsizce kullanım doğanın kendini yenileme özelliğinin de azalmasına da neden olmuştur. Bir canlının hayatı doğumla başlayıp ölümle biter, doğayı da bir canlı gibi düşünmeliyiz. Çevreyi kirletmeye devam ettiğimiz sürece, çevreyi kullanılamaz hale getirmekle kalmayıp kendi ölüm fermanımızı da yazmış olacağız.

Ötrafikasyon: Bir ekosistemin tamamında veya ekosistemin belirli kısımlarında besin maddelerinin artması, zenginleşmesi olayını niteleyen bir terimdir. Bir ekosistemde besin maddeleri verimini ve fotosentez ürünlerini arttırma hususunda etkili olan tüm süreçlerin toplu ifadesidir. Önrekler: Deterjanlı sularla göllerde fosfatın artması ve buna bağlı olarak su bitkilerinin biyolojik kitlesinin artması, gübreleme ile toprağın besin elementlerince zenginleşmesi ve dolayısıyla bitkisel ürünlerin artması gibi.